Steeds vaker lees je het in het nieuws: het stroomnet raakt overbelast. Bedrijven kunnen niet uitbreiden, nieuwe aansluitingen worden geweigerd en duurzame projecten komen stil te liggen. Maar wat is hier precies aan de hand? Wat betekenen die rode vlekken op de capaciteitskaart? En wat kun je als bedrijf zelf doen?
________________________________________
Wat gebeurt er nou werkelijk op het Nederlandse stroomnet?
Je kunt het elektriciteitsnet vergelijken met een snelweg. Zolang er weinig verkeer is, rijdt alles soepel. Maar wanneer iedereen tegelijk de weg op gaat, ontstaat er file. Precies dat gebeurt nu met ons stroomnet.
De vraag naar elektriciteit stijgt razendsnel. We hebben meer inwoners dan ooit, steeds meer bedrijven stappen over op elektrische oplossingen, en de hoeveelheid laadpalen en batterijsystemen groeit met de dag. Daarbovenop komt dat het Nederlandse elektriciteitsnet grotendeels nog stamt uit de jaren zeventig: een tijd waarin onze energiebehoefte veel kleiner was.
Het gevolg is dat het net de enorme toename van vraag en aanbod niet meer kan bijbenen. Op sommige momenten wordt er meer stroom gevraagd dan het net kan leveren, en op andere momenten juist meer opgewekt dan het kan verwerken. Die overbelasting noemen we netcongestie.
Om schade en storingen te voorkomen, nemen netbeheerders dan maatregelen — bijvoorbeeld door tijdelijk een rem te zetten op nieuwe aansluitingen of het uitbreiden van vermogen.
________________________________________
Het verschil tussen netcongestie en transportschaarste
De termen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is wel degelijk een verschil. Netcongestie betekent dat het net daadwerkelijk overbelast is. Er is fysiek te veel stroomaanbod of -vraag, waardoor het netwerk zijn grens bereikt. Transportschaarste is de fase ervoor: het moment waarop de netbeheerder verwacht dat het net overbelast kan raken. Uit voorzorg worden er dan geen nieuwe aansluitingen meer toegestaan. Transportschaarste is dus een veiligheidsmaatregel om echte overbelasting te voorkomen.
Voor bedrijven maakt dat onderscheid in de praktijk weinig uit. Of het nu om congestie of transportschaarste gaat: het gevolg is hetzelfde. Nieuwe aanvragen worden afgewezen, uitbreidingen lopen vertraging op en teruglevering is vaak tijdelijk niet mogelijk.
________________________________________
De afnamecapaciteitskaart: waar is nog ruimte op het net
De afnamecapaciteitskaart van Netbeheer Nederland laat zien waar bedrijven nog stroom van het net kunnen halen — bijvoorbeeld voor productie, elektrische voertuigen of machines.
Een groeiend deel van Nederland zit tegen de grens van zijn stroomcapaciteit aan. In rood gemarkeerde gebieden moeten bedrijven wachten op uitbreiding van het net.
De kleuren op de kaart geven de actuele situatie weer:
– Transparant: er is nog voldoende capaciteit beschikbaar. Nieuwe aanvragen zijn mogelijk.
– Geel: er is beperkte capaciteit beschikbaar. Er wordt transportschaarste verwacht.
– Oranje: er is een tekort voorzien en de netbeheerder onderzoekt of congestiemanagement kan helpen. Nieuwe aanvragen komen op de wachtlijst.
– Rood: er is geen capaciteit meer. Congestiemanagement biedt geen oplossing. Nieuwe aanvragen worden niet toegewezen.
Wie de kaart bekijkt, ziet dat grote delen van Nederland rood of oranje kleuren. Dat betekent dat veel bedrijven op een wachtlijst staan voor aansluiting of verzwaring.
________________________________________
De teruglevercapaciteitskaart: waar kun je nog zonnestroom kwijt?
Naast afname speelt ook teruglevering een grote rol. In veel regio’s kan het net niet alleen de vraag, maar ook de hoeveelheid opgewekte stroom niet meer aan.
De kaart maakt zichtbaar waar het elektriciteitsnet geen extra opgewekte stroom meer kan opnemen
De teruglevercapaciteitskaart laat zien waar het elektriciteitsnet ruimte heeft om stroom op te nemen van zonnepanelen, windturbines of andere duurzame opwek.
In het rood gekleurde deel van Nederland is teruglevering vrijwel niet meer mogelijk. Bedrijven met zonnepanelen kunnen hun overtollige energie niet kwijt aan het net, waardoor ze financieel rendement mislopen.
________________________________________
Wat dit betekent voor bedrijven en ondernemers
De gevolgen zijn concreet. Nieuwe bedrijven krijgen geen aansluiting. Bestaande bedrijven kunnen hun vermogen niet vergroten. Teruglevering van zonnestroom wordt beperkt. En investeringen in laadpleinen, elektrificatie of energieopslag lopen vertraging op.
Kort gezegd: zelfs wie wil verduurzamen, kan het niet altijd. De ambitie is er, de techniek is er, maar de ruimte ontbreekt. Dat remt niet alleen de energietransitie, maar ook economische groei.
________________________________________
Wat er wordt gedaan
Netbeheerders investeren miljarden in uitbreiding van het elektriciteitsnet. Overal in Nederland worden nieuwe kabels, transformatoren en onderstations gebouwd. Maar de uitvoering kost tijd. Vergunningen, stikstofregels en personeelstekorten zorgen ervoor dat projecten vaak pas over jaren effect hebben.
Daarom werken netbeheerders tegelijkertijd aan slimme oplossingen:
– Flexibiliteit in vraag en aanbod (tijdelijk meer of minder stroom gebruiken)
– Congestiemanagement (bestaande capaciteit beter benutten)
– Lokale samenwerking in energiehubs
________________________________________
Slimmer benutten van capaciteit
De oplossing ligt niet alleen in het bouwen van meer kabels en stations, maar vooral in het slimmer benutten van wat er al is. Bedrijven kunnen daarin zelf een grote rol spelen.
Door energie tijdelijk op te slaan in batterijen, verbruik te verschuiven naar momenten met lage belasting of processen automatisch aan te sturen via een energiemanagementsysteem (EMS), ontstaat er ruimte binnen de bestaande aansluiting. Door pieken te vermijden en vraag slim te spreiden, benutten bedrijven de beschikbare capaciteit veel efficiënter en neemt de druk op het elektriciteitsnet merkbaar af.
________________________________________
De rol van SunCatch
SunCatch helpt ondernemers die stap te zetten door totaaloplossingen te bieden die het maximale halen uit jouw huidige aansluiting. We combineren zonnepanelen, zakelijke batterijsystemen en ons eigen WIJS EMS met een geïntegreerd gebouwbeheersysteem en 24/7 monitoring. Zo werken alle onderdelen van jouw energievoorziening naadloos samen: opwek, opslag en verbruik in één slim geheel.
De juiste oplossing hangt af van jouw situatie en energiebehoefte. Samen kijken we wat het meest efficiënt en rendabel is voor jouw organisatie, zodat je precies krijgt wat wérkt: niet meer, maar ook zeker niet minder.
________________________________________
Benieuwd hoe dat er in de praktijk uitziet?
Netcongestie is geen tijdelijk technisch probleem, maar een signaal dat de energietransitie in een nieuwe fase is beland. Wachten tot het net is uitgebreid is geen strategie.
Bedrijven die nu slim omgaan met energie en flexibiliteit creëren, nemen de voorsprong. Ze besparen kosten, vergroten hun onafhankelijkheid en versterken hun toekomstpositie.
Bekijk onze case bij onze klant Tango, waar we laten zien hoe wij netcongestie oplossen voor een full-service tankstation:
________________________________________
Bronnen:
Netbeheer Nederland – Capaciteitskaart
Enexis – Transportschaarste en netcapaciteit
TenneT – Ontwerp Investeringsplan 2026
________________________________________
